Winsum, in 2021 bekroond als het mooiste dorp van Nederland, openbaart zijn charme pas echt vanaf het water. Dit authentieke Groningse dorp ligt aan het Winsumerdiep en het historische Reitdiep, waterwegen die tot de oudste cultuurlandschappen van Europa behoren. Wanneer je hier het water opzoekt, vaar je letterlijk door 2600 jaar menselijke geschiedenis waarin het Reitdiepgebied is gevormd uit de meanderende Hunze-rivier. Die oude kronkels zijn nu bekend als de Kromme Raken en vormen nog altijd de leidraad door dit landschap van dijken, wierdedorpen en natuurgebieden. Vanaf je boot zie je hoe generaties voor jou dit gebied hebben gevormd, waarbij water altijd de rode draad is geweest tussen dorpen, akkers en natuurlijke stroomgebieden.
Het contrast tussen Winsum en moderne recreatiegebieden is sprekend: hier vind je geen grootschalige jachthavens of geplande woonwijken, maar een organisch gegroeid dorp waar monumentale herenhuizen de waterkant markeren en twee historische molens het silhouet bepalen. De Jeneverbrug verbindt Winsum met Obergum en biedt het mooiste uitzicht over de haven waar het dorp zich aan beide oevers manifesteert. Vanaf het water zie je dit oude karakter tot leven komen: straatjes die naar de waterkant afdalen, steigers van inwoners die al generaties op dezelfde plek liggen, en in de verte de kerkentorens van omliggende wierdedorpen die hun verhoogde ligging verraden. Dit is watersport in een levend museum waar authenticiteit geen reconstructie is, maar dagelijkse realiteit.
Het Reitdiepgebied vormt een netwerk van vaarwegen dat je vanuit Winsum in verschillende richtingen stuurt. Noordwaarts voert het Reitdiep via Garnwerd, Ezinge en Zoutkamp naar het Lauwersmeer, een meerdaagse route voor avonturiers. Zuidwaarts bereik je binnen twee uur varen de stad Groningen met zijn stedelijke grachten en levendige terrassen. Oostelijk liggen de Kromme Raken met hun natuurgebieden vol weidevogels, terwijl westelijk het landschap zich uitstrekt richting de Waddenkust. Deze veelzijdigheid maakt Winsum tot een kruispunt van vaarroutes waarbij je elke dag een andere kant op kunt verkennen. Het gebied is relatief beschut door dijken en begroeiing, wat betekent dat wind minder invloed heeft dan op grote open meren.
